Volwassen afhankelijkheid

//, Blog/Volwassen afhankelijkheid

Mensen praten elkaar veel onzin aan. Het vervelende met onzin is echter, dat, hoe vaker je het hoort, hoe zinniger het gaat klinken. We vertellen elkaar bijvoorbeeld heel vaak dat de huidige vluchtelingenstroom een gevaar vormt voor onze maatschappij. Op een gegeven moment ga je dat nog bijna geloven ook. En het volgende moment zit je angstig de krant te lezen en vind je op iedere bladzijde je bevestiging. Alle feiten worden onderworpen aan de interpretaties die zich al meester van je hadden gemaakt. Het is nu eenmaal zoveel makkelijker om een mening te hebben dan om zelf na te denken.

Goed. Mensen praten elkaar dus veel onzin aan. Helaas. En zelfs dokters en aanstaande dokters zijn niet immuun voor onzin. Sterker; wellicht zijn dokters bovengemiddeld vatbaar voor meningen en opinies, omdat ze zo weinig reflectietijd in hun levens inbouwen. Maar dit geheel terzijde.
Terug naar onzin. Ik weet niet wie er mee begonnen is, maar ergens is op een kwaaie dag het idee ontstaan dat het leven maakbaar zou zijn. En als het leven maakbaar is, moet je er dus ook zelf iets van maken. Ben je jong en gezond dat is dat een boodschap die tot de verbeelding spreekt. Ik werk hard aan mijn studie. Ik zorg voor een intensief en interessant sociaal leven. Ik sport me strak. Ik eet gezond. Ik drink met mate. Ik heb mijn leven in mijn eigen hand!

Maar wat als het dan ineens niet goed gaat? Je overziet het allemaal niet meer. Geen idee hoe het verder moet met je studie. Je wordt somber wakker. Je wordt overvallen door angsten die je vroeger niet kende. Je studieadviseur laat het woord burn-out vallen. Je maakt even niets van het leven. Terwijl dat toch de opdracht was. Iedereen om je heen gaat echter snoeihard door met ontzettend iets van zijn of haar leven lopen te maken. Je maakt jezelf het verwijt dat jij dat niet doet. En je denkt te voelen dat anderen je dat ook verwijten.
Nog maar 13 jaar geleden kreeg ik mijn artsenbul. Volgens mij is er in die korte tijd veel veranderd. Ik kan me niemand herinneren uit die tijd die kortere of langere tijd uitviel vanwege een burn-out. Nu lijkt er echter een epidemie onder geneeskunde studenten uitgebroken te zijn. Tenminste, wanneer ik mijn eigen onderzoek naar het voorkomen van symptomen van burn-out, depressie en angst mag geloven(1). Ach, en wie ben ik, om te twijfelen aan mijn eigen onderzoek? Maar dat 46% van de medisch studenten tegenwoordig zou kampen met symptomen die duiden op een burn-out. Ik ben daar erg van geschrokken.

Zo erg dat ik denk dat we daar iets mee moeten. Er gaat iets helemaal niet goed. Of dat nu de studie geneeskunde is. Het formele curriculum. Of het verborgen curriculum; de dagelijkse praktijk waarin informeel en impliciet kernwaarwaarden van de professie worden overgedragen. Of is het de veranderde maatschappij? Of nog weer iets anders. Of een combinatie. Ik weet het niet. En ik wil het wel weten. Niet alleen vanuit een academische nieuwsgierigheid. Ik denk dat we de mogelijke oorzaken moeten ophelderen, teneinde deze uitbraak te stoppen.
Een van mijn hypothesen over mogelijke oorzaken is de verspreiding van dat onzinnige idee dat het leven maakbaar zou zijn. Dat kan een ziekmakende druk geven. Het kan zeer verfrissend zijn om te lezen buiten je eigen vakgebied. Zo las ik bij Klaas Hendrikse, wellicht kent u hem als ‘de atheïstische dominee’, de term volwassen afhankelijkheid. Hij noemt het idee dat je het leven in eigen hand hebt onvolwassen onafhankelijkheid, het tegenovergestelde van volwassen afhankelijkheid. De apostel Jakobus zei het indertijd ongeveer zo: ‘Lieve mensen, het klinkt allemaal heel stoer wanneer jullie zeggen: ‘Vandaag of morgen gaan wij op reis naar die en die stad, wij zullen er een jaar doorbrengen, zaken doen en winst maken’. Maar gij weet niet eens, hoe morgen uw leven zijn zal!’
Volwassen afhankelijkheid; die houding; ik denk dat die iets kan helpen tegen het burn-out leed. Hoe? Ik ga graag met jullie in gesprek hierover. Tot 8 oktober!

Pieter Barnhoorn, huisarts-onderzoeker.

1. van Venrooij LT, Barnhoorn PC, Giltay EJ, van Noorden MS. Burnout, depression and anxiety in preclinical medical students: a cross-sectional survey. International journal of adolescent medicine and health. 2015.

By |2017-05-24T15:14:00+00:00augustus 29th, 2016|Artikel, Blog|0 Comments

Leave A Comment